Çin'den disprosyum, skandiyum veya itriyum satın alıyorsanız size muhtemelen bir son tarih verilmiştir. Muhtemelen birden fazla ve muhtemelen iki kez aynı tarih değil. Manşetlerdeki tarih 10 Kasım 2026. 31 Aralık 2026 ise aramalarda, insanlara bu tarihin önemli olduğunun söylendiğini açıkça gösterecek sıklıkta karşımıza çıkıyor. Her iki tarih de gerçek. Hiçbiri de programınızda bekleyen sevkiyatı yöneten tarih olmak zorunda değil.
Bu, kötü habercilikten kaynaklanan bir durum değil. Çin, ihracatı aynı bakanlığı, aynı gümrük idaresini ve neredeyse aynı adı paylaşan iki ayrı sistem üzerinden lisanslıyor ve bunlardan yalnızca biri takvime göre işliyor. Yanlış saati okursanız ya aralık ayında sebepsiz yere telaşa kapılırsınız ya da size gerçekten uygulanan sona erme tarihini kaçırırsınız.
İki Sistem ve Neden Karıştırıldıkları
Olağan ihracat lisansı (出口许可证), yıllık ihracat lisanslama kataloğundaki malları kapsar — tekstil, bazı metaller, uzun bir olağan ticaret kalemleri listesi. Bu sistemin idaresi açıkça takvime bağlıdır. Bir lisans en fazla altı ay geçerlidir ve düzenleme kurallarının ifadesiyle, sona erme tarihi aynı yılın 31 Aralık'ından sonraya düşemez. Düzenleyen makamlar, 1 Ocak'tan itibaren geçerli olduğu belirtilmek kaydıyla, ertesi yılın lisanslarını 10 Aralık'tan itibaren yazmaya başlayabilir. O yılın kotasına karşılık verilen uzatmalar da 31 Aralık'ı aşamaz.
Bu, gerçek ve sert bir 31 Aralık duvarıdır. Ve neredeyse kesinlikle disprosyum aramalarında dolaşan tarihin de kaynağıdır.
Çift kullanımlı ihracat lisansı (两用物项出口许可) ise farklı bir hukuka dayanan farklı bir araçtır: 1 Aralık 2024'ten beri yürürlükte olan Çift Kullanımlı Kalemlerin İhracat Kontrolüne İlişkin Yönetmelik, yani 792 No'lu Devlet Konseyi Kararnamesi. Madde 15 geçerlilik süresini açıkça belirler:
单项许可的有效期不超过1年，有效期内完成出口的，出口许可证件自动失效。
通用许可的有效期不超过3年。
Tekil lisans en fazla bir yıl geçerlidir ve ihracat tamamlandığında kendiliğinden hükümsüz kalır. Genel lisans en fazla üç yıl işler. İçinde hiçbir yerde takvim yılı kuralı yoktur. 31 Aralık tavanı yok, yıl sonu yeniden düzenleme döngüsü yok.
Disprosyum birinci sistemin değil, ikinci sistemin kapsamındadır. Samaryum, gadolinyum, terbiyum, lutesyum, skandiyum ve itriyum da öyle — MOFCOM ile Gümrük Genel İdaresi'nin 4 Nisan 2025 tarihli 18 No'lu Duyuru ile metal, alaşım, hedef, oksit, bileşik, karışım ve kalıcı mıknatıs biçimlerinde lisansa bağladığı yedi orta ve ağır nadir toprak elementi.
Pratik sonucu düz biçimde söylemeye değer. Çift kullanımlı lisansınız yılbaşı gecesinde değil, kendi yıl dönümünde sona erer. Üç ay arayla lisanslanan iki sevkiyatın sona erme tarihleri de üç ay arayladır. Etrafında planlama yapılacak ortak bir uçurum yoktur; bu da başka bir açıdan zahmetlidir: bunu programın tamamı için tek bir ajanda kaydıyla yönetemezsiniz.
31 Aralık 2026'da Gerçekte Ne Olur
Tek bir şey olur ve bu, bir lisansın sona ermesi değildir.
MOFCOM ile gümrük idaresi her yıl, ertesi yılın İthalat ve İhracat Lisansına Tabi Çift Kullanımlı Kalemler ve Teknolojiler Kataloğu'nu yayımlar. 2026 baskısı, 31 Aralık 2025 tarihli 2025/91 No'lu Duyuru ile çıkarıldı ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi. Bu takvime göre 2027 baskısı 31 Aralık 2026'da veya o tarihe yakın bir günde gelir.
Devreden şey, iznin kendisi değil, sınıflandırma katmanıdır. Katalog, kontrollü bir kalemi beyan ettiğiniz gümrük kodlarına ve lisans türlerine eşleyen belgedir. Bir baskı değiştiğinde kalemler eklenebilir, bölünebilir, birleştirilebilir veya yeniden kodlanabilir — ve aralık ayında bir kodla gümrükten geçen bir spesifikasyon, ocak ayında farklı bir beyan gerektirebilir. Lisansınız bu yüzden sona ermez; yine de evrakınız uymamaya başlayabilir.
Dolayısıyla bir alıcı için yıl sonu sorusu "lisansım bitiyor mu" değil, **"lisansım, yakında değiştirilecek bir katalog baskısına göre mi düzenlendi"**dir. Bunlar farklı yanıtları ve farklı çözümleri olan farklı sorulardır.
Manşetlerde Asıl Yer Alan Son Tarih
10 Kasım 2026 gerçek ve çok daha büyük bir tarihtir ve yukarıdaki mekanizmaların hiçbirine ait değildir.
9 Ekim 2025'te MOFCOM, 61 ve 62 No'lu Duyuruları yayımlayarak kontrolü, Çin menşeli içerik barındıran ve Çin dışında üretilen nadir toprak kalemlerine ve nadir toprak teknolojisine genişletti. ABD–Çin görüşmelerinin ardından 9 Ekim önlemlerinin uygulanması bir yıllığına, 10 Kasım 2026'ya kadar askıya alındı. Amerika Birleşik Devletleri de kendi BIS iştirakler kuralını aynı saate göre askıya aldı.
Bunu bir disprosyum alıcısı olarak okuyan herkes için iki nokta önemlidir.
Birincisi, askıya alınan şey Ekim 2025 genişlemesidir, Nisan 2025 rejimi değil. 18 No'lu Duyuru hiçbir zaman askıya alınmadı. Disprosyum, skandiyum ve itriyum bugün vaka bazlı ihracat lisansı gerektiriyor ve askıya almaya ne olursa olsun 11 Kasım 2026'da da gerektirecek. 10 Kasım'ı "nadir toprak kontrollerinin geri döndüğü gün" gibi ele alan haberler, temel rejimi değil, genişlemeyi anlatıyor.
İkincisi, bir askının sona ermesi ile bir kontrolün kendiliğinden yeniden yürürlüğe girmesi aynı şey değildir. O tarih bir karar noktasıdır. Hangi yöne gideceğine dair savunulabilir bir öngörümüz yok ve bir öngörü de sunmuyoruz.
Kendi Evrakınızı Okumak
Belirsizliği en hızlı çözen sırayla dört kontrol.
Belgede hangi lisans türünün yazdığı. Çift kullanımlı tekil lisans, çift kullanımlı genel lisans veya olağan ihracat lisansı. Yalnızca sonuncusu takvime bağlıdır. Zincirdeki hiç kimse size hangisi olduğunu söyleyemiyorsa, bu zaten sevkiyatın ne kadar anlaşıldığına dair yanıtınızdır.
Düzenlenme tarihi ve belirtilen geçerlilik süresi; varsayılan bir yıl sonu değil. Çift kullanımlı tekil lisansta tavan, düzenlenmesinden itibaren bir yıldır ve ihracat tamamlandığında hükümsüz kalır. Kısmi sevkiyatta kullanılan bir lisans, kalanı sessizce yeni bir yıla taşımaz.
Tedarikçinizin genel lisansı olup olmadığı. Genel lisans, adı belirtilmiş ve önceden incelenmiş nihai kullanıcılara üç yıla kadar tekrarlı ihracatı kapsar ve sevkiyat başına onay adımını tümüyle ortadan kaldırır. Bu, elinizdeki en büyük tek teslim süresi değişkenidir ve evet ya da hayır ile yanıtlanan bir sorudur, ama alıcıların çoğu bunu hiç sormaz.
Sınıflandırmanızın hangi katalog baskısına göre yapıldığı. Beyanın hangi baskıya göre hazırlandığını sorun ve takviminize lisans tarihini değil, katalog değişimini yazın. Bu listede 31 Aralık'ta gerçekten yer değiştiren tek kalem budur.
Yanıtları e-postayla toplamak yerine sözleşmeye yazın. Lisans türünü ve sona erme tarihini belirtin, bir lisans hükümsüz kalmadan veya bir başvuru reddedilmeden önce bildirim yapılmasını şart koşun ve katalog değişiminde sınıflandırma değiştiğinde gecikmeyi kimin üstleneceğini yazın. Nihai kullanım belgeleri, ikili tedarik ve Incoterms dâhil daha geniş lisanslama el kitabı ihracat kontrolleri altında tedarik stratejisi yazımızda, neyin ne zaman kontrol altına alındığının tam kronolojisi ise Çin ihracat kontrolleri zaman çizelgesi yazımızdadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Peki disprosyum için 31 Aralık 2026 diye bir son tarih hiç mi yok?
Lisans için yok. Bu tarih Çin ihracat idaresinde gerçektir — olağan ihracat lisansları kendi yıllarının 31 Aralık'ından sonra sona eremez — ama disprosyum olağan ihracat lisansıyla taşınmaz. Çift kullanımlı mallarda yıl sonuna gerçekten denk gelen şey, yıllık lisanslama kataloğunun değiştirilmesidir; bu da lisansınızın geçerliliğine dokunmadan kaleminizin nasıl sınıflandırıldığını ve beyan edildiğini değiştirebilir.
Nakliyecim lisansın yıl sonunda sona erdiğini söyledi. Yanılıyor mu?
Doğru olduğu yerde, yani olağan ihracat lisansı rejiminde geçerli olanı anlatıyor ve bunu, geçerli olmadığı yerde, çift kullanımlı bir kaleme uyguluyor olabilir. Sevkiyatın hangi lisans türüyle taşındığını sorun. Yanıt çift kullanımlı tekil lisans ya da çift kullanımlı genel lisans ise 792 No'lu Kararname'nin 15. maddesi geçerlidir ve saat 1 Ocak'tan değil, düzenlenme tarihinden itibaren işler.
10 Kasım 2026'da ne değişiyor?
9 Ekim 2025 önlemlerinin — 61 ve 62 No'lu Duyurulardaki sınır ötesi ve teknoloji kontrollerinin — bir yıllık askıya alınması bitiş tarihine ulaşıyor. Yedi orta ve ağır nadir toprak elementinin Nisan 2025'teki lisanslanması bundan etkilenmiyor, çünkü hiçbir zaman askıya alınmamıştı. Askının uzatılıp uzatılmayacağı, sona ermesine izin verilip verilmeyeceği veya başka bir düzenlemeyle değiştirilip değiştirilmeyeceği bir siyasa kararıdır ve bunu öngörmek için elimizde bir dayanak yok.
Genel lisans, tedarikçimin kısıtlama olmadan sevkiyat yapabileceği anlamına mı gelir?
Hayır. Genel lisans, belirtilmiş bir kapsam içinde, belirtilmiş nihai kullanıcılara, üç yıla kadar belirtilmiş bir süre boyunca tekrarlı sevkiyata izin verir. Bu kapsamın dışına çıkın — farklı bir nihai kullanıcı, farklı bir kalem, farklı bir beyan edilmiş nihai kullanım — ve yeniden sevkiyat başına başvuruya dönersiniz. Teslim süresini kısaltır; kontrolü kaldırmaz.
Skandiyum ve itriyum burada disprosyumla aynı konumda mı?
Mekanik açıdan evet. 18 No'lu Duyuru'daki yedi elementin tamamı çift kullanımlı sistemin kapsamındadır, dolayısıyla hiçbiri 31 Aralık lisans saatine bağlı değildir. Ticari durumları ise belirgin biçimde farklıdır — itriyum ve disprosyum akışları ilk on altı ayda çok farklı davrandı, bunu nadir toprak kontrolleri yazısında izledik; skandiyumun konumu ise SOFC tedarik zinciri analizinde ortaya konuyor.
Kaynaklar (Kamuya Açık)
- Çin Halk Cumhuriyeti Çift Kullanımlı Kalemlerin İhracat Kontrolüne İlişkin Yönetmeliği (792 No'lu Devlet Konseyi Kararnamesi), 1 Aralık 2024'te yürürlüğe girdi — tekil ve genel lisansların geçerlilik süresine ilişkin 15. madde.
- Çift Kullanımlı Kalemlerin ve Teknolojilerin İhracatına İlişkin Genel Lisansların Yönetimi Hakkında Usul ve Esaslar — 6. madde, genel lisans geçerliliğinin üç yılı aşmaması.
- MOFCOM ve Gümrük Genel İdaresi'nin 31 Aralık 2025 tarihli 2025/91 No'lu Duyurusu — İthalat ve İhracat Lisansına Tabi Çift Kullanımlı Kalemler ve Teknolojiler Kataloğu 2026, 1 Ocak 2026'da yürürlüğe girdi.
- MOFCOM ve Gümrük Genel İdaresi'nin 4 Nisan 2025 tarihli 2025/18 No'lu Duyurusu — samaryum, gadolinyum, terbiyum, disprosyum, lutesyum, skandiyum ve itriyum ile bunların metal, alaşım, hedef, oksit, bileşik, karışım ve kalıcı mıknatıs biçimleri için ihracat lisanslaması.
- MOFCOM'un 9 Ekim 2025 tarihli 2025/61 ve 2025/62 No'lu Duyuruları — Çin menşeli içerik barındıran ve Çin dışında üretilen nadir toprak kalemleri ile nadir toprak teknolojisi üzerindeki kontroller.
- 9 Ekim 2025 önlemlerinin ABD–Çin görüşmelerinin ardından 10 Kasım 2026'ya kadar askıya alındığına ve ABD BIS iştirakler kuralının aynı bir yıllık süreyle askıya alındığına dair haberler.
- MOFCOM ihracat lisansı düzenleme kuralları — olağan ihracat lisansının en fazla altı ay geçerli olması, sona erme tarihinin aynı yılın 31 Aralık'ından sonraya düşememesi, ertesi yılın lisanslarının 10 Aralık'tan itibaren 1 Ocak'tan geçerli olmak üzere düzenlenebilmesi.
Yukarıdaki tarihler ve lisans mekanikleri, yazının hazırlandığı tarihte yayımlandığı hâliyledir. Lisanslama uygulaması kamuya duyurulmadan değişebilir; ticari olarak bunlara dayanmadan önce güncel durumu hukuk müşavirinize teyit ettirmenizi öneririz.
Buradaki karışıklığın büyük bölümü alıcı tarafından çözülemez, çünkü yanıt alıcının hiç görmediği bir belgenin üzerindedir. Nami Tech Solutions (NTS) üreticilerle doğrudan ve onların dilinde muhatap olur; böylece lisans türü, düzenlenme tarihi ve geçerlilik süresi bir nakliyecinin özeti olarak değil, teklif üzerinde belirtilmiş olgular olarak geri döner — ve bir tedarikçi genel lisans sahibiyse bunu belirtiriz, çünkü teslim sürenizi sayfadaki diğer her şeyden daha çok değiştirir.
